Адыгэ Iофтхьабзэхэр дунаим щызэхащэх
CircassianWeb Iофтхьабзэхэм янэкIубгъо — ар адыгэ лъэпкъым ичIыпIэ шъхьаIэу щыт, мыщ Iофтхьабзэхэр къыщагъотых, щызэхащэх ыкIи щагъэхьазырых. Адыгэ джэгухэм къащегъэжьагъэу, мэлылъфэгъум и 21-м и шIэжь мафэхэм, къэшъо пчыхьэзэхэсхэм ыкIи диаспорэ зэхахьэхэм анэсэу — зэкIэри мыщ щыгъотыгъошIу.
Адыгэ Iофтхьабзэхэм ялIэужыгъохэр
Адыгэ диаспорэм илъэпкъ шэн-хабзэхэр зэрэзэтыриIыгъырэр Iофтхьабзэ зэфэшъхьафыбэхэмкIэ. Хэтрэ Iофтхьабзэ лIэужыгъуи Адыгэ Хабзэм ылъэпсэ пытэ иI.
Адыгэ джэгухэр
Адыгэ орэдымрэ къашъомрэ, шъуашэхэр ыкIи хабзэхэр — зэкIэри лIэужхэм къахэкIыгъэх. Джэгухэр — ар дунаим тет адыгэхэм анахьыбэу зыхэлажьэхэрэ Iофтхьабзэхэр ары.
Джэгу хабзэхэр
Адыгэ джэгум Адыгэ Хабзэм ипротоколхэр ыгъэцакIэх. Къэзыщагъэм иунагъо лIыкIохэр нысэ унагъом макIох. Нысэр орэдхэмрэ пщынэ макъэмрэ щагъэгъусэхэу къыращэкIы. Джэгу чIыпIэм хъэджэщым пчыхьэр зэрещэ.
Шъуашэхэмрэ щыгъынхэмрэ
Нысэм адыгэ сае — дышъэ хэдыкIыгъэ бзылъфыгъэ шъуаш — ещыгъ, кIалэм цей газырхэр зытетэу ещыгъ. ХьакIэхэм дахэу фэпагъэу щытынхэ фае.
Джэгум щашIырэ къашъохэр
Адыгэ джэгу къашъохэр хэмытэу хъурэп: ислъамыер (тIу зэготэу къашъо), кафэр (хъурэу къашъо), уджыр (жьыбгъэу къашъо), ыкIи зэфакIор (гушIо къашъо).
Мэлылъфэгъум и 21-м и шIэжь мафэ
1864-рэ илъэсым адыгэхэр хэкум зэрэрафыгъэхэм фэгъэхьыгъэ илъэс къэс хэгъэунэфыкIын.
ТхыдэшIэ лъэпсэ
Мэлылъфэгъум и 21-м, 1864-рэ илъэсым, Кбаадэ (непэрэ Красная Поляна) адыгэ зэпэуцужьыным иаужырнэ быракъэпIэтыпIэ тIысыгъэ. Адыгэ нэбгырэ миллионрэ ныкъорэм нахьыбэ хэкум рафыгъэх, шъэ минипчIыхэр хым ихъухьагъэх.
Дунаим щыкIорэ шIэжь зэхахьэхэр
Стамбул, Амман, Кфар Кама, Берлин, Нью-Джерси ыкIи Кавказ республикэхэм мэшIочI зэрыкIохэр, къэгъэлъэгъонхэр ыкIи культурнэ программэхэр ащызэхащэх.
Культурнэ фестивальхэмрэ лъэпкъ мэфэкIхэмрэ
Адыгэ лъэпкъ баиныгъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр — къэшъо къэгъэлъэгъонхэр, лъэпкъ шхыныгъохэр, сурэт къэгъэлъэгъонхэр.
Адыгэ фестивалым сыдра щыгъотыщтыр?
ХьакIэхэм адыгэ орэд къэгъэлъэгъонхэр зэхахын, лъэпкъ шхыныгъохэу хьэлIужъу, пIастэ, лыбжьэ ашхын, шъуашэ къэгъэлъэгъонхэр алъэгъун ыкIи бзэ мастер-классхэм ахэлэжьэн алъэкIыщт.
Къэшъо пчыхьэзэхэсхэр (джэгу пчыхьэхэр)
КIэлэ-пшъашъэхэм лъэпкъ къашъохэр зыщагъэлъагъорэ социальнэ зэхахьэхэр.
Адыгэ къашъо лIэужыгъохэр
Ислъамыер — тIу зэготэу къашъо
Адыгэ къашъомэ анахь цIэрыIоу, тIу зэготэу дэхагъэ, зэгурыIоныгъэ ыкIи зэлъытэныгъэ къагъэлъагъо.
Кафэр — хъурэй къашъо
Купыр хъурэеу зэхэтхэу зы лъэбэкъу зырызхэр ашIых, лъэпкъ зэкъотыныгъэмрэ зэгурыIоныгъэмрэ къагъэлъагъо.
Уджыр — хабзэ къашъо
Адыгэ Хабзэм идэхагъэрэ инэмысырэ зыхэлъ, жьыбгъэу ашIырэ Iэдэб къашъо.
НыбжьыкIэ конференциехэмрэ семинархэмрэ
Адыгэ хасэхэм зэхащэрэ, бзэм, лъэпкъ зэхашIэм ыкIи ныбжьыкIэхэм язэпхыныгъэ фэгъэхьыгъэ гъэсэныгъэ Iофтхьабзэхэр.
Темэхэмрэ унэтIэныгъэхэмрэ
ЗэIукIэхэм адыгабзэм икъэгъэпсэужьын, диаспорэм илъэпкъ зэхашIэ, лъэкъуацIэ ушэтынхэр, ДНК лъэпкъ баиныгъэ проектхэр ыкIи адыгэ организациехэм язэдэлэжьэныгъэ щытегущыIэх.
Адыгэ орэд концертхэр
Лъэпкъ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ — пщынэмкIэ, шыкIэпщынэмкIэ ыкIи пхъэкIычымкIэ — концертхэр.
Адыгэ лъэпкъ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр
Пщынэр — адыгэ мэкъэмэ Iэмэ-псым
Адыгэ зэхахьэхэм ямэкъэмэ Iэмэ-псымэ шъхьаIэу, къашъо ыкIи орэд пстэуми ягъусэ макъэ гъэшIэгъон къытырэр.
ШыкIэпщынэр — адыгэ дэщыт Iэмэ-псым
Нарт тхыдэжъхэмрэ усэхэмрэ фэгъэхьыгъэ Iэмэ-псым, адыгэ лъэпкъ Iэмэ-псымэхэм анахьыжъ.
Унагъо зэIукIэхэмрэ лIакъо зэхахьэхэмрэ
Лъэпкъ IахьылхэмкIэ, лъэкъуацIэхэмкIэ зэрэлъытэхэрэр ыкIи Iахьыл зэпхыныгъэхэр зыщагъэпытэрэ Iофтхьабзэхэр.
Лъэкъуацъэ ушэтынхэр
Унагъо зэхахьэхэм лъэкъуацIэ ушэтын къэгъэлъэгъонхэр, нахьыжъхэм яжъугъэ тхыдэжъхэр, тамыгъэ зэгъэпшэнхэр ыкIи Кавказым къикIыгъэ гъогу тхыдэжъхэр щызэхафых.
Iофтхьабзэхэр шъолъыр-шъолъырэу
Тыркуем щыкIорэ адыгэ Iофтхьабзэхэр
Анахь адыгэ диаспорэ инышъо зиIэ Тыркуем (миллион 5-7 нэбгырэ) илъэс къэс шъэ пчъагъэ Iофтхьабзэхэр щызэхащэх.
Тыркуем адыгэ Iофтхьабзэхэм якъэлэ шъхьаIэхэр
Стамбулрэ Анкарарэ
КъэлитIумэ адыгэ джэгу инхэр, илъэс къэс мэлылъфэгъум и 21-м ишIэжь мафэхэр ыкIи KAFFED-м зэхищэрэ культурнэ пчыхьэзэхэсхэр ащызэхащэх.
Дюзджэ, Сакарья, Болу
Адыгэ чылэхэр зыбэу зыдэсхэ шъолъырхэу, джэгу пчыхьэхэр, фестивальхэр ыкIи зэхахьэхэр бэрэ щызэхащэх.
Иорданиер — хьашимит пачъыхьыгъом иадыгэ баиныгъэ
Амман, Джараш, Зарка ыкIи Свейлех къалэхэм ащыпсэурэ адыгэ къуаджэхэм лъэпкъ мэфэкIхэр ыкIи къэшъо пчыхьэзэхэсхэр ащызэхащэх.
Адыгэхэм Иорданием щагъэцэкIэгъэ тхыдэшIэ роль
Адыгэхэр 1878-рэ илъэсым Амман къалэм иапэрэ тIысхэм ахэтыгъэх ыкIи Иордание пачъыхьыгъом илъэпсэ гъэтIылъыным яIахьышхо хашIыхьагъ.
Израилыр — Кфар Камарэ Рихьаниерэ
Кфар Кама ыкIи Рихьаниерэ адыгэ чылэхэм илъэс къэс культурнэ фестивальхэр зэхащэх.
Кфар Кама адыгэ баиныгъэ гупч
Кфар Кама адыгэ тхыдэр, лъэпкъ IэшIагъэхэр ыкIи культурнэ пкъыгъохэр къэзыгъэлъагъорэ баиныгъэ гупчэрэ музейрэ егъэлажьэх.
Европэмрэ Америкэмрэ
Германием, Голландием, Америкэм ыкIи Канадэм ащыпсэурэ адыгэ къуаджэхэм диаспорэ зэхахьэхэр ыкIи культурнэ пчыхьэзэхэсхэр зэхащэх.
Урысыемрэ Кавказымрэ — тхыдэшIэ хэку
Адыгеим, Къэбэрдей-Балъкъэрым ыкIи Къэрэщай-Щэрджэсым Адыгэ Мафэм ихэгъэунэфыкIынхэр, лъэпкъ къэшъо зэнэкъокъухэр, бзэ симпозиумхэр щызэхащэх.
Кавказым иIофтхьабзэ шъхьаIэхэр
Адыгэ Мафэр (Адыгэ Махуэ)
Адыгэ лъэпкъ зэхашIэм ихэгъэунэфыкIын — купышхо къэшъохэр, лъэпкъ джэгукIэхэр, шыу къэгъэлъэгъонхэр ыкIи культурнэ выставкэхэр Налщык, Мыекъуапэ ыкIи Щэрджэскъалэ ащызэхащэх.
Адыгэ Iофтхьабзэхэм ямэхьанэ
1864-рэ илъэсым Кавказым зэрэрафыгъэхэм къыщегъэжьагъэу хэгъэгу пчъагъэхэмкIэ зэбгырыкIыгъэ адыгэ лъэпкъымкIэ, культурнэ Iофтхьабзэхэр ар гъашIэм ижъуагъу. Мыхэм адыгабзэр зыщызэхахырэр, адыгэ хабзэхэр зыщагъэцакIэрэр ыкIи лIэужхэм зэIэпахырэр ары.
Культурэр зэхахьэхэмкIэ къэухъумэгъэныр
Хэтрэ джэгуи, хэтрэ шIэжь мафи, хэтрэ къэшъо пчыхьи — ар культурэм икъэухъумэн иIоф. Мы Iофтхьабзэхэм адыгабзэр, орэдыр, къашъор, шхыныгъохэр ыкIи шэн-хабзэхэр псаоу ыкIи мэбагъоу зэрэщытыщтхэр къагъэнафэ.