Адыгэ лъэкъоджэ жъы гъэпсыныгъэ: Узэблагъэрэм зыпышI
Пэублэ
Адыгэ лъэкъоджэ жъы гъэпсыныгъэр узэблагъэрэм ыкIи уилъэкъоджэ лъапсэхэр къэгъотыжьыным пае гъэшIэгъон гъогу. Узэрежьагъэр е уиджыри-IофшIакIэр бгъэкIэжьынэу узылъыхъурэми, мы гъэсэныгъэр адыгэ лъэкъоджэ жъыр гъэпсынымкIэ пхырыкIыгъэу ущигъэгъозэщт.
Адыгэ унагъо гъэпсыкIэр къыбгурыIоныгъэ
Адыгэ унагъо хабзэ гъэпсыкIэр чIыпIэ лъагэмрэ унэгъо инымрэ атетыгъ. Унагъо зы лъапсэр "унэ" аIоу, бэрэ лIэужыгъуабэ зэдэпсэухэу. Мы гъэпсыкIэр къыбгурыIоныгъэр лъэкъоджэ жъы тэрэз гъэпсынымкIэ лъэшэу ищыкIагъ.
Шъхьэ унагъо гущыIэхэр
- Хьэпсара - лъэкъоджэ жъы
- Унэ - унагъо е унэ
- Лъэкъуаджэ - лъэкъуаджэ е унагъо къутамэ
- Тамгэ - лъэпкъ тамгэ е унагъо дамыгъэ
- Лъэпкъ - лъэпкъ щыщыныгъэ
Унагъо шIэныгъэ угъоиныгъэ
Уилъэкъоджэ жъы гъэпсыным иапэрэ лъэбэкъур псаоу щыт унагъо цIыфхэм якъэбар угъоиныгъэр ары. Уянэ-уятэхэм, уянэжъ-уятэжъхэм, уипшыпхъухэм ыкIи нэхъыжъ Iахьылхэм садэгущыI. Бэрэ уиунагъо тарихъым ехьылIэгъэ шIэныгъэ бай яI.
Угъоин фэе шIэныгъэр
- ЦIэ псаухэр (лъэкъуацIэхэри адыгэ цIэхэри)
- Къызыхъугъэ мафэхэмрэ чIыпIэхэмрэ
- Шъузабэ хъугъэ мафэхэмрэ чIыпIэхэмрэ
- Дунаем ехыжьыгъэ мафэхэмрэ чIыпIэхэмрэ
- IофшIэнхэр
- Лъэпкъ щыщыныгъэ
- Кощыныгъэ тарихъ (анахьэу хэхэсыныгъэм епхыгъэу)
- Сурэтхэмрэ тхылъхэмрэ
Тхылъхэм якъэгъотыжьыныгъэ
Унагъо къэбархэр узыугъоигъэм ужь, тарихъ тхылъхэм якъэгъотыжьыным уфежьэн плъэкIыщт. Адыгэ тхылъхэр XIX лIэшIэгъум ихъугъэ-шIагъэхэм апкъ къикIыу къэгъотыгъуае хъун ылъэкIыщт, ау къэкIуапIэ заулэ щыI.
Тхылъ къэкIуапIэхэр
- Осмэн пачъыхьагъумрэ Тыркуе Республикэмрэ ятхылъхэр
- Урыс архивхэр
- Хэхэсыныгъэм ит адыгэ зэдэпсэуныгъэ тхылъхэр
- Адыгэ лъэкъоджэ жъы зэхахьэхэр
- Унагъо архивхэмрэ тхылъхэмрэ
Хэхэс зэдэпсэуныгъэхэм япышIэныгъэ
Адыгэ хэхэсыныгъэр къэралыгъуабэу зэтехьэ — Тыркуем, Иорданием, Сирием, Мысырым, Израилым, Америкэ Зэхэт Хэгъэгухэм ыкIи Еуропэм. Мы зэдэпсэуныгъэхэм япышIэныгъэм чыжьэ Iахьылхэр къэгъотыжьынымкIэ ыкIи уилъэкъоджэ жъым хэт нэкIубгъохэр гъэтэкъонымкIэ IэпыIэгъу къыпфэхъун ылъэкIыщт.
Джырэ лъэкъоджэ жъы Iэмэ-псымэхэм ягъэфедэныгъэ
Джырэ технологиер уилъэкъоджэ жъы гъэпсынымкIэ кIуачIэ зиIэ Iэмэ-псымэхэр къеты:
- Адыгэ лъэкъоджэ жъы онлайн-шIэныгъэ угъоипIэхэр
- Лъапсэ лъыхъуным пае ДНК-уплъэкIунхэр
- Цифрэ лъэкъоджэ жъы программэхэр
- Iахьылхэм япышIэным пае социальнэ хъытыу утIупщыпIэхэр
Узэблагъэрэм икъызэтегъэнэжьыныгъэ
Уилъэкъоджэ жъыр бгъэпсыгъэм ужь, ар къэкIощт лIэужыгъохэм апае къызэтебгъэнэныр мэхьанэ иI. Унагъо къэбархэр тхы, сурэтыжъхэр къызэтегъэнэх, уишIэныгъэхэр нахь ныбжьыкIэ унагъо цIыфхэм адэгощ.
ЕкIухыпIэ
Адыгэ лъэкъоджэ жъы гъэпсыныгъэр цIэхэмрэ мафэхэмрэ ялъыхъуныгъэу закъоп. Ар укультурэ нэфаIор къэгъотыжьыным ыкIи лIэшIэгъубэкIэ узэлъыIэбэрэ бай узэблагъэрэм упышIэным пае гъогу. Непэ уигъогу ежь ыкIи уиунагъо ихъишъэ зыфэмыдэ къэгъот.